Het regionaal warmteplan dat vandaag is voorgesteld is de eerste realisatie van Energielandschap Noordertuin. Dat is een samenwerking tussen de gemeenten Brasschaat, Brecht, Kapellen, Schilde, Schoten, Stabroek en Wijnegem en de provincie Antwerpen. Samenwerken rond energieopwekking en energiebesparing geeft de gemeenten heel wat voordelen. Zo kunnen buurgemeenten de lokale energievraag en het aanbod beter op elkaar afstemmen en zelfs energiebronnen delen. Daardoor vergroot elk van de zeven gemeenten de eigen slagkracht om haar klimaatdoelstellingen voor 2030 te halen.
De zeven gemeenten binnen Energielandschap Noordertuin lijken op elkaar wat betreft ruimtelijke indeling en energiekansen. Zo kent de regio een relatief lage bebouwingsgraad en veel verspreide woningen en gebouwen. De ondergrond is er geschikt voor koude-warmte-opslag, en de nabijheid van het Albertkanaal en van het kanaal Dessel-Turnhout-Schoten maken van aquathermie of warmte-uit-water een interessante optie.
Net omdat hu situatie zo vergelijkbaar is, kiezen de zeven gemeenten ervoor om een gezamenlijk ‘ruimtelijk energiebeleid’ te voeren binnen Energielandschap Noordertuin. Hét uitgangspunt daarbij is ‘de juiste energie op de juiste plaats’: waar liggen lokaal de beste kansen voor productie, opslag én besparing van energie.
“De energietransitie is onlosmakelijk verbonden met onze ruimtelijke ordening”, zegt gedeputeerde Luk Lemmens. “We hebben er letterlijk ruimte voor nodig. Bovendien verschillen de mogelijkheden van plaats tot plaats. Die ‘ruimtelijke aanpak’ is het uitgangspunt van de energielandschappen. Willen we minder afhankelijk worden van geïmporteerde en fossiele brandstoffen, dan moeten we kijken waar onze eigen, lokale energiebronnen zitten. Dat kunnen natuurlijke bronnen zijn, zoals zonne-energie, aardwarmte of windenergie, maar net zo goed kan het gaan om heel specifieke kansen die de omgeving biedt. Staan gebouwen dicht bij elkaar? Dan kunnen ze mogelijk op een gezamenlijke energiebron aansluiten. Zijn er wijken met oudere woningen? Dan is een collectieve isolatieaanpak interessant. Lokale, hernieuwbare warmte kan komen uit bijvoorbeeld de ondergrond of een lokale waterloop. Willen we de energietransitie in onze gemeenten doordacht aanpakken, dan staat de zoektocht naar die lokale kansen voor eigen productie, opslag en besparing van energie centraal. De energietransitie bepaalt zo mee de ruimtelijke ordening van morgen, en omgekeerd.”